Akrep sokmalarında görülen semptomlar ve diğer alametler;
- Sokulan yerde 30 dakika veya biraz daha fazla süren çabuk ve şiddetli, yanma hissi uyandıran ağrı ve genelde gözle görülebilen sokulma işareti (iğne izi),
- Semptomlar, esas 30 dakika veya bazen 4-12 saat sonra görülmeye başlar ve takip eden 24 saat boyunca artarak kendini gösterir. Ağrı, belli bir bölgede olabileceği gibi, karındaki kramplar şeklinde başka bir yerde de oluşabilir.
- Yanma hissi ile genellikle el, ayak, yüz ve baş derisinde görülen iğnelenme, karıncalanma ve aşırı bir duyarlılık (paraesthesia),
- Giyecek birşeyler arama, yatağa girme isteği gibi deride aşırı duyarlılık ve sesten bile rahatsızlık (hyperaesthesia).
- Bacakları bükememe şeklinde kas koordinasyon bozukluğu veya yürürken sarhoş gibi davranma, istem dışı hareketler, titreme, halsizlik (ataxia),
- Bazı türlerde (Afrika’daki Parabuthus spp. gibi) nabzın 100-150′ye çıkması (tachycardia),
- Yeme ve yutma sorunları (dysphagia),
- Konuşma zorluğu (dysarthia),
- Başağrısı, kusma ve ishal (diarrhea),
- Hastanın göz kapaklarının bükülmesi, sarkması (ptosis),
- Bebeklerde hiperaktiflik ve sebepsiz yere ağlamalar,
- İdrar güçlüğü,
- Solunum güçlüğü ve buna bağlı ölüm.
Akrep sokmalarına karşı:
- Özellikle geceleri, akrep olabilecek yerlerde çıplak ayakla dolaşılmamalı, mümkünse ayağı iyi kapatacak şeyler giyilmeli,
- Akreplere çıplak elle dokunulmamalı,
- Kamp yaparken veya açık arazide yatarken; doğrudan zeminde yatılmamalı,
- Arazide çeşitli amaçlarla taş veya ağaç kütüğü vs. kaldırırken dikkatli olmak; taş altında olabilecek bir canlıyı araştıran araştırıcının (biyoloğun) taşı kendine doğru çevirmesi (karşıya doğru değil!) gerekir.
- Bölgenin akreplerinin yüksek zehirli veya pek zararsız olup olmadıklarını öğrenmekte de yarar vardır.
1- Akrep nedir ?
2- Akrepten korunma yöntemleri nelerdir ?
3- Akrep sokmaları
4- Akrepler nerelerde yaşarlar ?
5- Akrepler nasıl avlanır ?
6-Akrebin özellikleri
7- Akrepler nasıl çoğalır ?
8- Akreplerin büyüklükleri
9- Akrebin doğum anı resimli
Zehirlenmelerde yapılması uygun olacak tedbirler:
- İlk olarak soğuk (buz vs.) uygulama yapılmalı.
- Hyperaesthesia durumunda ağrıyı hafifletmek için hastaya bir analjezik (Aspirin, Paracetamol) verilebilir ve hemen hastaneye sevketmeli,
- Kalp ve solunum fonksiyonları takip edilmeli,
- Sistemik semptom görülen hastalar ile bilhassa çocuklar ve yaşlılar 24-48 saat süreyle müşahade altında tutulmalı,
- Hareket edilmemeli ve yara temiz tutulmalı,
- Panzehir, sadece ciddi zehirlenme durumlarında tatbik edilmeli,
- Antihistamin ve steroidler sadece panzehire karşı alerjik tepkimeler görüldüğünde uygulanmalı,
- Anaphylactic tepkimeler daima takip edilmeli ve görülürse adrenalin uygulamalı,
- Ağrı ve krampları önlemek için damar içine (intravenöz) 10 cc 10% kalsiyum glukonat IV uygulanabilir. Ancak bu da sadece 20-30 dakika süreyle etkisini sürdürür.
- Enfeksiyonu önlemek için tetanoz iğnesi yapılabilir.
- Zehir gözlere temas edecek olursa; bol su veya süt vs. gibi bir sıvı ile yıkanmalıdır.
Yapılması yanlış olacak uygulamalar:
- Sokulan yeri bıçak vs. ile yarmak, kesmek, emmek, çeşitli merhemler sürmek gibi yöntemlere başvurulmamalı veya geleneksel yöntemler “kocakarı ilaçları vs.” kullanılmamalı,
- Semptomların etkisini azaltmak için alkol kullanılmamalı,
- Kuvvetli bir zehirlenmeye bağlı herhangi bir semptom veya alamet yoksa, panzehir (antivenom) kullanılmamalı,
- Örümcek veya yılan panzehirleri kullanılmamalı,
- Fazla salya salgılamayı (daha çok Afrika’daki Parabuthus türlerinde görülür) önlemek için (başka alerjik durumlara sebep olmaması için) atropin tatbik edilmemeli,
- Morfin ve morfin benzeri acıyı azaltacak şeyler kullanılmamalı; zira bunlar nabzın artmasına ve solunum güçlüklerine sebep olabilir.
